تکلیف خانه

احمد مبارکی

همكارا ن گرامي و اولیای گرانقدر :

چنانكه مستحضريد ، تكليف  خـانـه بـراي دانش آمـوزان پايه ي ا وّل ابتدايي از اهـميـت به سـزايي برخوردار است . البته پاره اي از انديشمندان در اين مورد ، منكر كارايي تكليف خانه مي شوند و آن را فـشـاري بر رشـد شخصيت كودك مـي دانند ، ولي عده كثيري نيز بـر اثرات مـثـبـت آن تاكيد مي كنند و معتقد هستند كه انجام تكاليف درسي به عنوان يك جريان مكمل آموزشي نقش به سزايي را در فرايند ياددهي – ياد گيري ايفا مي نمايد .

بنابر اين ضروري است كه تحولي منطقي در تعيين تكليف  خـانـه براي دانش آموزان پـايـه ي ا وّل ابتدايي صورت پـذيـرد و صرفاً اين فعاليتها در رو نويسي دروس خلاصه نگردد و با وقوف بـه اين امر كه مدت انجام تـكليـف خانه براي دانش آموزان پايه ي اوّل ابتدايي 20 دقيقه اسـت ، اين تكاليف بايد كـوتاه ، آگاهانه ، پرمحتوا و متنوع تعيين شده و خارج از استطاعت جسمي و رواني آنان نباشد و از همه مهمتر ، انجام آن براي دانش آموزان جنبه ي داوطلبانه داشته باشد ، چـون بـه تجربه ثابت شده است كه دانش آموزان از انجام تكاليف به طور داوطلبانه استقبال شـايـان توجهي مي كنند ودر چنين صورتي است كه اين امر مي تواند نقش ارتباطي موثر و سازنده اي بين خـانـه و مدرسه و نيز رشـد شخصيت و عزت نفس دانش آموز داشته باشد .

لازم به ذكر است كه در رويكرد جديد زبان آموزي ( بخوانيم – بنويسيم ) تعيين تكليف و مشق خانه در صورت نياز و ضرورت با نظر معلم مربوطه انجام مي پذيرد.

گفتني است كه تكليف خانه از نظر تعداد دانش آموزان درگير به سه قسمت : تـكاليـف عـمـومـي ، تكاليف گروهي و تكاليف انفراديتقسيم مي شود .

الف ) تكاليف عمومي :تكاليفي كه براي تمامي دانش آموزان كلاس در نظر گرفته مي شود .

ب ) تكاليف گروهي :تكاليف گروهي براساس نوع گروه و هدف ارائه مي شود و مهم اين اسـت كه تكاليف گروهي بايد قابليت انجام گروهي را نيز داشته باشد .

ج ) تكاليف انفرادي : اين تكاليف براساس شناخت معلم از ويژگيهاي دانش آموز ارائه مي شـود و وجود تفاوتهاي فردي در بين دانش آموزان ، اين دسته از تكاليف را ضروري مي نمايد .

تكاليف درسي از نظر محتوا به چهار گروه  تقسيم مي شود :

الف ) تكاليف تمريني : ايـن نـوع تكاليف رايج ترين تكاليف درسـي در مدارس هستند و معمولاً به صورت كتبي و براي تثبيت يادگيري به روش تكرار و تمرين ، انجام مي گيرد .

ب ) تكاليف آماده سازي و آمادگي : اين گونه تكاليف بيشتر بـراي درس هاي روزهاي بعد بـه كار مي رود .مثلاً اگر قرار است هفته ي آينده درس گياهان تدريس شـود ، مـعـلـم مي تواند از پيش بـه دانش آموزان خود بگويد كه بخش گياهان را ورق بزنند يا اين كه تعدادي برگ يـا دانه ي گياهان را جمع آوري كرده ، به كلاس درس بياورند ويا تكاليفي شبيه اين را انجام دهند و در واقع با اين كـار در دانش آموزان آمادگي ايجاد مي گردد .

ج ) تكاليف بسطي و امتدادي : ايـن نوع تكاليف ، دانش آموزان را از سطح كلاس بالاتر مـي برد و دانش و مهارت و تجربه ي آن ها را توسعه مي دهد . مثلاً به دانش آموزان گفته مي شود كه مطلبي را در باره ي سنگها پيدا كنند و قسمتهايي از آن را به كلاس ارائه دهند .

د ) تكاليف خلاقيتي : اين نوع تكاليف دانش آموزان را وادار مي كند به روش و از راه جديدي كاري را انجام دهد و يا اثر كاملاً جديدي از خود ارائه دهند . در درس هنر اين تكاليف جايگاه خاصي دارد.